<title_newspaper="Przekrj"> 
<title_article="Dzieje myli kopernikowskiej"> 
<author_1=dr Tadeusz Przypkowski>
<author_2=>
<language=pl> 
<style=press> 
<year="1953">
<month="2">
<date=1953-02-15>
<period=w> 
<status=1_obieg>
<support=paper>
Dzieko Huyghensa popularyzujce teori Kopernika trafio do rk Piotra Wielkiego, ktry wanie przeprowadza w Rosji swe postpowe reformy. W 1717 r. ukazuje si w Petersburgu tumaczenie tego dzieka dokonane pod osobist redakcj Piotra Wielkiego i jego wsppracownika Jakuba Brucea. Zaoona w 1725 r. Rosyjska Akademia Nauk przyjmuje teori Kopernika bez zastrzee i wprowadza  jako jedna z pierwszych w Europie  do oficjalnych podrcznikw szkolnych.
W Polsce niestety inaczej si wtedy dzieje... Jest to okres saski i ciemnota panuje wszechwadnie. O upadku nauki wiadczy moe choby fakt, e w Krakowie katedr na Uniwersytecie otrzymuje w 1738 r. Jan Jzef Przypkowski za... rozpraw potpiajc Kopernika! Oto widzimy J. J. Przypkowskiego (ktry by zreszt potomkiem jednej z najbardziej postpowych rodzin ariaskich), jak ponownie wykrela zatarty i zniszczony zegar soneczny na kociele Mariackim. Na tym si zna lepiej...
Myl kopernikowska w XVIII w. jest probierzem postpowoci. Okres Owiecenia w Polsce przynosi jej odrodzenie. W 1757 r. jeden z pierwszych dziaaczy Owiecenia, Jzef Aleksander Jabonowski zabiega w Watykanie o zdjcie z indeksu dziea Kopernika. Uzyskuje tylko zagodzenie dekretu: odtd wolno o teorii Kopernika wspomina, lecz jedynie jako o hipotezie. A przecie od przeszo 100 lat system heliocentryczny uczeni przyjli powszechnie i stanowi on jedn z podstaw rozwoju nauki.
Cakowite upowszechnienie myli kopernikowskiej w Polsce przynosz dopiero wielcy dziaacze Owiecenia: Hugo Kotaj, Jan niadecki i Stanisaw Staszic. Kotaj, znakomity reformator Uniwersytetu Krakowskiego wypdza ze przeytki redniowiecznego wiatopogldu, odnowionego przez kontrreformacj i podnosi jego poziom naukowy. Oto widzimy Kotaja jak wchodzi na wykad niadeckiego, ktry w 1782 r. wznawia w Krakowie po 160 latach przerwy wykady teorii Kopernika.
</support> 
</status> 
</period> 
</date> 
</month> 
</year> 
</style> 
</language>
</author_2> 
</author_1> 
</title_article> 
</title_newspaper>
